Ngapé kagolan nian koat nyawap? Sepatah uang bakécék sepoluh patah nyé nyawap. Padé akula, uang yg suké nyawab kak bukan baé nak negakké benang badu dikulum tapi sebab sipat tembah diri dan dié yakin. Bila dié yakin, kita terasék tecabar. Mulola perasaan ngawal pikiran. Lum sepat bapikir waras, la keluola galé yg telintas di benak. Badu na mandingké diri dgn uang yg lebih lemah. Tujuan éh bukan apé, nak mencabar uang yg narak to, maké nyé dakgi lagi bakécék.
Aku pernah belajo pasal Adab Murid dan Adab Guru. Murid na, kécék éh, mestila ngosongké fail di benak éh maké boleh diisi ngan maklumat baru. Gegalé maklumat yg diterimé jangan terus diproses atau dipir ke bakul sarap. Katé uang potih kiv atau sipan ké kudai galé data to utuk dinalisis oleh otak keniyan. Kaedah pengadaman maklumat yg mbai diterimé ta adéla dgn caré manding ké dgn data lain yg dimasuk samé adé melalui ilham, pengalaman, macé atau jak apé yg adé di sekeliling kité.
Fail yg satak dié mukin diisi dgn maklumat yg baru. Apé yg mbai dibelajo akan tecorok keluo mitu baé. Batanyéla bendo-bendo peting yg besakut-paut. Ikak kan roman kité memapat dan mengemas ké data.
Biaso éh bilé ditarak atau dinaséhat, yg menerimé na akan nguyut atau nyalahké uang lain yg lebih parak dgn yg narak. Roman gayo éh na nyé ngecék, ‘Dié payahla nga nak ngajo aku, sianu ta samé baé, mon dié lebih teruk ngan aku.’ Maké jadila perbualan yg dié rational. Penyudém éh larai jak tajuk asal. Cubék kité jengok kejadian senian di bawah kak.
Kes 1
Aku: Nga dakgi belan?
Dia: (Rim).
Aku: Mon nga dakgi belan mbak mané nga nak mayo sewa, nak ngasur motor… Maré nalak pelan lain.
(Utak kak ngécék jangan ngukit pasal majuh. Dilék terasék. Nyé la baminggu majuh nasikku.)
Dia: Sapé ngécék aku dakgi belan?
Aku: Ai diéké baé masih cuti, la lamé nian…
Dia: Aku dié pernah miték duit ngan uang pun. Sianu na adé lan?
(Sianu na maksud éh anak uang yg narakla, yg dié bagaji, tapi lan adé.)
Aku: Ngapé ke situ pule angok éh? Aku nanyé nga …
Dia: Sapé ngécék aku dia belan? Uang pacakla…
Aku: Mon nga dakgi belan mokin aku dapat nulung. Amon nga la pacak dié payahla.
Kes 2
Aku: Maré kurangké dikit gulé na.
Dia: Uang mudé, mbokla.
Aku: Padah éh bilé la tué, itu yg nak kité elakké.
Dia: La tué roman Sipolan to. Masé mudé dulu mon manggang ayam sikok, sikok. Kini kak dié nyuruh uang lain makan mbuk dikit pun kulit ayam, dicapak galé.
(Roman merli aku baé kak. Aku nak jugek majuh éh bukan nga surang.)
Aku: Pacak pun. Itulah botong éh. Mecegah ta kan lebih padék padé ngubat.
Dia: Mon roman tu néh dié ngasékla makan ladas. Acik pun samé, bilé Sianu dié ngenjuk makan xxx, maling-maling jugék.
Aku: Aku makan jugék, tapi dié la kagolan. Boleh dié kité jangan nguyut uang lain?
Dia: Payahla mon roman tu, dikit-dikit terasék? Uang lain to ngécék lagi teruk, Acik masih boleh jugék terimé.
Aku: Nenek nga bamanat, ‘Jangan bacermin di ayo keruh.’ Makna éh jangan mandingké diri kité ngan uang lain yg lebih jat rangai éh, dém na arok bilé ngasekké kité lebih bigih pada uang to.
Bilé aku dakgi lagi nak narak atau bakécék, maké amanla telingé dan damaila perasaan uang. Dié adé maklumat atau pengajoan baru yg boleh dimoatké ke dalam fail yg satak.
*******
Sikap Mempertahankan Diri - Defensif
Mengapa suka sangat menjawab? Sepatah orang bercakap sepuluh patah mesti dijawab. Pendapat akulah, orang yg suka sangat menjawab ni bukan sesaja nak menegakkan benang basah tetapi kerana sifat rendah dan kurang berkeyakinan pada diri sendiri. Bila kurang yakin, kita rasa tercabar. Perasaan akan mengatasi akal. Belum sempat berfikir dgn waras, maka keluarlah apa-apa saja yg terlintas di fikiran. Mulalah membandingkan diri dgn orang lain yg lebih lemah. Tujuannya bukan apa, hanya untuk mencabar hati orang yg menegur, supaya dia berhenti bercakap.
Aku pernah belajar tentang Adab Murid dan Adab Guru, tajuknya. Seorang murid mestilah mengosongkan fail di benaknya supaya dapat diisi dgn maklumat baru. Segala maklumat yg diterima jangan terus diproses atau ditongsampahkan. KIV dulu semua data untuk dinalisis oleh otak kemudian. Kaedah pencernaan maklumat yg baru diterima adalah melalui perbandingan dgn data lain yg masuk sama ada melalui ilham, pengalaman, pembacaan atau persekitaran.
Fail yg penuh tidak mungkin diisi dgn maklumat baru. Pelajaran yg baru akan melimpah terbazir begitu saja. Bertanyalah perkara-perkara penting yg berkaitan. Ini ibarat pemampatan dan pengemasan data.
Apa yg biasa berlaku apabila teguran atau nasihat diberi, yg menerima akan mengaitkan atau menyalahkan orang lain yg lebih dekat kepada yg menegur. Ini ibarat dia berkata, ‘Tak payahlah nak nasihat aku, sianu tu sama saja atau lebih teruk dari aku.’ Maka terjadilah perbualan yg tidak rational, yg akhirnya akan lari dari tajuk asal. Cuba kita perhatikan kejadian sebenar berikut.
Kes 1
Aku: Kau dah tak kerja lagi ke?
Dia: (Diam).
Aku: Kalau dak tak kerja macam mana nanti nak bayar sewa, nak bayar duit motor… Cubalah cari kerja lain.
(Otak kata jangan cakap fasal makan. Sensitif. Dia dah berminggu makan nasi aku.)
Dia: Sapa cakap orang tak kerja?
Aku: Ai takkan cuti, dah berapa lama…
Dia: Orang tak pernah minta duit dgn sesiapa pun. Sianu tu ada kerja?
(Sianu ialah anak penegur, yg tidak makan gaji. Bukan bermakna tak bekerja.)
Aku: Kenapa ke situ pula? Saya tanya awak…
Dia: Sapa cakap orang tak kerja? Orang taulah…
Aku: Kalau kau dah tak bekerja mungkin aku boleh tolong. Kalau kau dah tau tak payahlah.
Kes 2
Aku: Cuba kurangkan sikit gula dalam masakan tu.
Dia: Ah, orang muda lagi, tak apalah.
Aku: Akibatnya bila dah tua, itu yg kita nak elakkan.
Dia: Dah tua macam Sipolan tu. Masa muda dulu kalau memanggang ayam sekor, sekor. Sekarang dah tak bagi orang lain makan walau sikit pun kulit ayam, semua kena buang.
(Macam perli aku saja ni. Aku pun nak makan juga masakan tu bukan kau sorang.)
Aku: Tau pun. Itulah akibatnya. Mencegah kan lebih baik daripada mengubat.
Dia: Kalau macam tu tak merasalah nak makan sedap. Acik tu, kan Sianu tak bagi makan xxx, Acik curi-curi juga.
Aku: Aku makan…, tapi taklah melampau. Boleh tak jangan kita babitkan orang lain.
Dia: Susahlah kalau sikit-sikit dah sensitif! Orang lain tu cakap lebih teruk, Acik masih boleh terima.
Aku: Nenek awak pesan, ‘Jangan bercermin di air yg keruh.’ Maknanya jangan bandingkan diri dgn orang lain yg lebih teruk, dan berpuas hati apabila merasakan kita lebih baik daripada mereka.
Apabila aku tidak lagi mahu menegur, maka amanlah telinga dan damailah perasaan. Tidak ada maklumat atau pengajaran baru yg boleh dimuatkan dalam fail yg penuh.
No comments:
Post a Comment